Dyrektywa w sprawie monitorowania i odporności gleb

Dyrektywa w sprawie monitorowania i odporności gleb

11 marca, w Komisji ENVI będącej Komisją zajmującą się ochroną środowiska naturalnego, zdrowia publicznego i bezpieczeństwa żywności, odbędzie się głosowanie nad Dyrektywą w sprawie monitorowania stanu gleb (Soil Monitoring Law). 

Propozycja dyrektywy jest częścią realizacji założeń wynikających z Europejskiego Zielonego Ładu i ma na celu powstrzymanie degradacji stanu gleb w Unii oraz osiągnięcie zdrowych gleb na terytorium całej Unii do 2050 roku.

Dbanie o odpowiednią jakość gleb, szczególnie gleb rolnych jest istotne w kontekście utrzymania stałej produkcji rolniczej oraz zagwarantowania dobrej jakości produktów rolnych. Niestety, dyrektywa oraz wprowadzone w niej liczne obowiązki związane z monitorowaniem stanu gleb oraz obowiązkowej poprawie ich statusu ekologicznego, wychodzą poza ten cel a korzyści wynikające z tych działań są dużo mniejsze niż koszty, które poniosą państwa członkowskie oraz zarządcy gruntów rolnych i leśnych.

Grupa EKR nie zgadza się z zaproponowanym przez Komisję oraz utrzymanym przez Komisję ENVI założeniem, że wszystkie gleby w całej Unii osiągną dobry stan zdrowia do najpóźniej 2050 roku z uwagi na fakt iż procesy odwracające skutki degradacji gleb są procesami długotrwałymi. Ponadto, koszty odbudowy stanu gleb i przywrócenia ich funkcji nie zawsze będą się zwracać.

Dyrektywa wprowadza obowiązek monitorowania gleb oraz oceny ich stanu ekologicznego. Choć raport sprawozdawcy Renew Martina Hojsika wprowadza pewne elastyczności w procesie monitorowania, przede wszystkim wykreślając kontrowersyjny zapis iż niespełnienie przez glebę jednego z kryteriów, dyskwalifikuje ją jako glebę zdrową oraz wprowadza możliwość dla państw członkowskich ustalenia własnych progów dla zanieczyszczeń glebowych, nadal zapisy dyrektywy o monitoringu i ocenie stanu gleb są niezwykle obciążające dla administracji krajowej oraz dla zarządców gruntów rolnych i leśnych.

Proces monitorowania gleb i pobierania próbek do badań będzie nieodzownie wiązał się z nieposzanowaniem prawa własności właścicieli gruntów rolnych i leśnych, którzy będą zmuszeni regularnie oddawać próbki gleby do badań. Niepokoi nas zapis pozwalający Komisji Europejskiej na badanie aż 20% próbek a paragraf mówiący o tym że państwa członkowskie mają wspierać Komisję w tym działaniu poprzez zdobywanie bezpośrednich pozwoleń właścicieli gruntów wzbudza nasze wątpliwości czy aby na pewno ewentualna odmowa ze strony właściciela danego gruntu na pobór próbki będzie należycie respektowana.

Dyrektywa przewiduje kary za naruszenia postanowień tejże dyrektywy. Kary mają być odstraszające i skuteczne a dotyczyć mają nie tylko państw członkowskich ale również osób prywatnych, czyli właścicieli gruntów. Łatwo można sobie wyobrazić sytuację iż odmowa poboru próbki gleby do badania będzie stanowiła podstawę do ukarania finansowo rolnika bądź zarządcy lasu.

Ponadto, dyrektywa wprowadzi szereg dodatkowych obciążających obowiązków, między innymi, obowiązek dla państw członkowskich do ustalenia tak zwanych okręgów glebowych na poziomie powiatów; obowiązek poprawy stanu gleb w określonym w dyrektywie czasie co będzie nie tylko kosztowne ale i w wielu przypadkach po prostu nieopłacalne.

Mając powyższe na uwadze, Grupa EKR zagłosuje przeciwko raportowi Komisji ENVI dotyczącego dyrektywy w sprawie monitorowania gleb.